Waarom?
Een veel gestelde vraag in de praktijk is: Wat is het beste voor mijn teefje loops laten worden, een antiloopsheidprik of sterilisatie. En als volgende of als losstaande vraag: wanneer is het beste tijdstip en steeds vaker ook Hoe?


Voor het gemak spreek ik hier verder over sterilisatie hoewel castratie, het verwijderen van de eierstokken, hetgeen bij 'de sterilisatie' gebeurd een betere benaming zou zijn. Eerst zal ik ingaan op het waarom, daarna op het wanneer en tot slot over het hoe.
Waarom is het nou gezonder om een verder gezonde hond 'van haar eierstokken te ontdoen'.
Het doet een beetje onnatuurlijk aan om zo in te grijpen in een normaal lichaam en druist dan ook bij menig eigenaar in tegen hun gevoel. Dit is een begrijpelijke reactie, alhoewel de gemiddelde katteneigenaar daar meestal niet eens over hoeft na te denken. (De kat zit zichzelf en zijn baas iha zodanig in de weg dat sterilisatie een opluchting voor beide is.)
Waarom dan toch sterilisatie: omdat teefjes nog steeds zo in elkaar zitten als de wolventeefjes van weleer, maar veel ouder worden dan deze betbetovergrootjes.
Bij de wolven is het zo dat er sprake is van 1 dominant mannetje en 1 dominant teefje binnen de roedel, deze twee zorgen voor het nageslacht (soms wordt er verder nog wat gerommeld maar in principe niet). Nu is dit wel een prima methode van selectie, maar ook een kwetsbare.
Als moederwolf wat overkomt wat dan? Geen melk en verzorging voor de kleintjes, geen nageslacht, geen goede zaak. De natuur heeft daar wat op verzonnen: schijnzwangerschap.
Een wolventeefje, maar ook nog altijd de huishond, heeft na elke loopsheid een zelfde hormoonverloop, of ze nu drachtig is geworden of niet. Dit is naar mijn weten de enige diersoort die zo raar in elkaar zit. Door dit hormoonverloop zijn er veel teefjes die melkproductie krijgen en volledig een nest kunnen grootbrengen. Het handige hieraan is dat veel teefjes in de roedel als pleegmoeder kunnen functioneren. Als de dominante teef wat overkomt worden de pups toch groot gebracht, een stuk veiligheid dus die belangrijk is voor het voortbestaan van de soort. Er is ook geen nadeel aan, wolven worden in de natuur niet oud, maar voor de selectie zijn oudere dieren niet van belang, hoe hard dat ook klinkt.
Voor onze huishond ligt dat echter anders: het betekent dat de teef iha 2 maal per jaar 9 weken dus 18 weken is ruim 4 maanden per jaar onder invloed staat van het drachtigheidshormoon progesteron. Dit heeft op de langere termijn een aantal zeer vervelende gevolgen. De kans op melkkliertumoren neemt sterk toe (sterilisatie ná de 4e loopsheid geeft circa 25% kans op melkkliertumoren), de kans op suikerziekte is veel groter dan bij een gesteriliseerde teef en als laatste maar niet onbelangrijkste is de kans op baarmoederontsteking op oudere leeftijd niet onaanzienlijk. Minder medisch bedreigend maar door hond en vooral baas wel als vervelend ervaren is het probleem van het schijndrachtig zijn. Eigenlijk is het schijndrachtig zijn niet het probleem, maar meer de periode na de 'dracht' : de hond is melodramatisch, wil niet eten, zondert zich af, is niet in haar hum. Het baasje snapt er vaak niets van, de loopsheid is al zolang geleden dat daar niet meer als mogelijke oorzaak aan gedacht wordt, en het baasje denkt dan ook vaak dat het dier ziek is.
Dit alles is dan ook de reden dat dierenartsen meestal sterilisatie van de teef adviseren, niet doen is wel natuurlijker, maar dan moet je ook accepteren dat de levensverwachting korter is, net als bij de wolven, die worden niet zo oud dat ze deze problemen gaan ondervinden.
De antiloopsheidprik is ook een optie, hoewel voor je gevoel het slechter moet zijn om hormonen in te spuiten dan gewoon de natuur haar gang te laten gaan is dit niet zo. De hoeveelheid hormoon die de hond zelf aanmaakt na de loopsheid is vele malen hoger dan ingespoten wordt bij de antiloopsheidprik, daarnaast is het zo dat het telkens verhogen en verlagen van de hormoonspiegel zoals in de hond plaatsvindt juist de oorzaak is van veel problemen vwb baarmoeder en melkklieren. Een meer constante spiegel zoals bij antiloopsheidinjecties geeft minder complicaties dan gewoon loops laten worden.
Maar sterilisatie blijft de voorkeur verdienen.
Tot zover de voordelen, nadelen zijn er helaas ook.
Het grootste nadeel is dat de kans op urine-incontinentie toeneemt, ongeveer 10 % van de geopereerde teven ontwikkeld dit, in 75 % van de gevallen in de eerste 3 jaar na de operatie.
Oorzaak van de incontinentie is een gemis aan lichaamseigen oestrogenen na verwijdering van de eierstokken bij de sterilisatie. De aandoening is vaak wisselend aanwezig, een periode wel last en dan weer een periode weinig tot geen last. Factoren als lichaamsgewicht en ras blijken een belangrijke rol te spelen, dieren van grote rassen hebben een verhoogd risico, uitzondering op deze regel is de dwergpoedel die ook een verhoogd risico heeft.
Verder is er een duidelijk verband aangetoond tussen staart couperen en incontinentie na sterilisatie, de vermeende verhoogd risico 'rassen' als boxer, dobermann, bobtail, weimaraner, riesenschnauzer, rottweiler en bouvier zijn dan ook wellicht geen verhoogd risico qua ras maar gewoon slachtoffer van hun (aangedane) uiterlijk. Het is dan ook heel goed
mogelijk dat het percentage van 10% incontinentie lager uit zal gaan vallen na de nieuwe wetgeving aangaande het couperen van honden.
Tegen deze incontinentie zijn er tabletten die vaak, maar niet altijd, goed helpen. Ze verhogen de weerstand in de plasbuis. Een nieuwe behandelwijze is het lichaamseigen oestrogeen aanvullen, de resultaten zijn bemoedigend maar lang niet in alle gevallen afdoende.
Voor de volledigheid een kort overzicht van de andere mogelijke nadelen.
Het makkelijker dik worden van de hond is een bekend nadeel, nou ben je daar zelf natuurlijk wel bij, als je op tijd, lees meteen na de sterilisatie, minder ( ongeveer 75-80% van daarvoor) eten gaat geven zal de hond niet dikker en dus niet luier worden. Honden worden niet lui van de sterilisatie maar van het overgewicht dat ze daarna nogal eens krijgen. Een ander nadeel, dat door een aantal mensen wel als storend wordt ervaren is het soms veranderen van de vachtstructuur bij langharige honden. De vacht wordt dunner, krulleriger en moeilijker te onderhouden, reden voor sommige eigenaars van b.v. spaniëls, Afgaanse windhonden en ierse setters om van sterilisatie af te zien, tenzij medisch absoluut noodzakelijk. Voor wat betreft een evt. verandering van karakter van de teef na sterilisatie is gebleken dat de honden die ook voor de operatie al enigszins agressief waren, feller en agressiever kunnen worden na de operatie.
 

Wanneer?
Daarover waren de dierenartsen het tot niet te lang geleden redelijk over eens, grote honden na de 2e loopsheid, kleine hondjes na de 1e. Dit omdat ouder laten worden voordat de operatie wordt uitgevoerd de kans op incontinentie kleiner maakt en veel langer uitstellen de voordelen mn voor wat betreft de melkkliertumoren teniet doet (na de 4e loopsheid is het voordeel vwb melkkliertumoren weg). De laatste tijd komen er steeds vaker klanten die vragen of het niet voor de 1e loopsheid kan, dat hebben ze gehoord van een andere dierenarts of gezien op televisie.
Uit het stukje waarom , dat voor een groot deel gebaseerd is op een artikel in het tijdschrift voor diergeneeskunde van specialisten Mevr. Schaefers-Okkens en H. Kooistra uit 1999 is wel het een en ander te concluderen. Ik heb zelf ivm de huidige discussie's contact gezocht met mevr. Schaefer, zij ziet de uitgangspunten als hierboven geschetst nog altijd als valide, de nieuwe tendens om zo vroeg mogelijk te gaan steriliseren heeft niet haar voorkeur, het ligt in haar bedoeling hier een nieuwe publicatie aan te wijden. Deze publicatie is inmiddles verschenen en advies is operatie na de 1e loopsheid.
Conclusie: Wel of niet steriliseren moet goed doorgesproken worden, de voor tegen de nadelen afgewogen worden, eventuele 'ras'gevoeligheden bekeken. Dit artikel is een poging hierbij te helpen. In het algemeen zal operatie de voorkeur genieten, het wachten tot na de 2e loopsheid bij grotere rassen is meer een gevoelsmatige dan een wetenschappelijk verantwoorde keuze. Het beste moment is, voor zover de wetenschap nu aangeeft, na de 1e loopsheid. Er van uitgaande dat de teef om de 6 maanden loops wordt is het beste moment voor opereren dan ook 4 maanden na het begin van de eerste loopsheid.
 

Hoe?
Alleen eierstokken verwijderen, of ook de baarmoeder? En verder: met een kijkoperatie of 'gewoon' zijn hier de vragen waar het om draait.
In principe verwijder ik alleen de eierstokken, uit onderzoek en de praktijk is gebleken dat de baarmoeder laten zitten geen nadelen oplevert. Helaas levert het laten zitten ervan niet het voordeel op waar velen op gehoopt hadden, nl het minder vaak incontinent worden van de teef. Voordeel voor de teef (en het baasje ) is wel dat de wond minder groot hoeft en dat er geen trekkrachten op de baarmoeder en baarmoederhals worden uitgeoefend, minder pijn dus en een vlotter herstel. Over de grote van de wond nog het volgende: zo klein mogelijk lijkt mooi en goed, echter veilig werken is zeker net zo belangrijk, de wond groeit weer dicht, de hond heeft maar weinig last van die extra centimeter, maar een bloedende eierstokstomp is veel riskanter.
De baarmoeder wordt door mij wel verwijderd als er duidelijke veranderingen aanwezig zijn. Dit zijn dan niet zoals de meeste vrezen veranderingen tgv kanker, maar door een verdikking van de baarmoederwand met vochtophoping welke meer risico geeft op ontsteking na operatie.
Sterilisatie middels een kijkoperatie wordt wel aangeprezen, de hond zou daar minder last van hebben. Ik zelf denk niet dat een goed uitgevoerde 'buikoperatie' met gasanesthesie duidelijk meer last voor de teef betekent. Voor de specifieke gevallen waarbij een kijkoperatie wel gewenst zou kunnen zijn, of als een baasje dat gewoon graag wil, zijn er wel adressen te vinden in de directe omgeving.

 

 

Adres

Dierenkliniek de Grauw
Parelgrijs 16
2718 NV  Zoetermeer

Email: info@fdegrauw.nl
Website: www.fdegrauw.nl

Telefoon

079 362 40 68

Openingstijden

Behandeling volgens afspraak op:

maandag t/m vrijdag
08:30 - 12:30 uur
13:30 - 19:00 uur

Anicura Spoedkliniek Haaglanden

Buiten onze openingstijden worden de spoedgevallen afgehandeld via:

AniCura logo

AniCura Spoedkliniek Haaglanden /
AniCura Specialistisch Verwijscentrum Haaglanden
Verrijn Stuartlaan 27
2288 EK Rijswijk

Telefoon: 085 - 483 13 00

Op onze overeenkomst zijn van toepassing de Algemene betalingsvoorwaarden voor dierenartsen, opgesteld door de Koninklijke Nederlandse maatschappij voor Diergeneeskunde, gedeponeerd ter griffie van de arrondissementsrechtbank te Utrecht. U kunt hier een pdf bestand downloaden.